Życie Żydów w Europie z dala od metropolii

Brama Grodzka, pochodząca z XIV wieku, była wcześniej przejściem między chrześcijańską a żydowską częścią Lublina. Żydów, którzy tutaj żyli, wymordowali naziści, niszcząc przy tym dużą część ich dzielnicy. Od 1990 roku w starej, rozpadającej się wówczas bramie "Teatr NN", prekursor dzisiejszej instytucji, tworzył przedstawienia w konwencji teatru alternatywnego.

Z biegiem czasu coraz bardziej poszerzało się pole działalności Teatru. W starych murach bramy powstało centrum kultury, które od 1998 roku istnieje jako samodzielna organizacja pod nazwą Ośrodek "Brama Grodzka - Teatr NN".

Najważniejsze w jego programie były najpierw "Spotkania Kultur". W Bramie Grodzkiej odbywały się przedstawienia i spotkania z artystami z Europy Środkowej i Zachodniej. Z biegiem czasu coraz bardziej zaczął się on jednak zwracać ku wieloetnicznej przeszłości Lublina i całego Regionu.

Historia żywa

To właśnie tutaj, dokładnie w centrum dawnego polsko-żydowskiego Lublina, dzisiejszy gość Ośrodka zaczyna pojmować, jak wyglądał ten zaginiony świat. Multimedialna wystawa w pomieszczeniach Bramy wskrzesza do życia przedwojenny Lublin.

Jej podstawą są dokumenty, zebrane w ramach realizowanego od 1997 roku programu "Wielka Księga Miasta": zdjęcia, nagrania relacji świadków epoki, teksty literackie. W Ośrodku odbywają się liczne koncerty, a pokazy filmów i przedstawienia teatralne przenoszą widza w dawny świat polskich Żydów .

Ośrodek organizuje szkolenia dla nauczycieli i seminaria dla młodzieży z różnych krajów. Tutaj poszukuje się i znajduje nowe sposoby transmisji przekazów historycznych. Szuka się jednak również samej historii.

Archiwum Ośrodka obejmuje obecnie ponad 2000 zdjęć, przede wszystkim z czasów przedwojennych, niektóre pochodzą także z utworzonego przez Niemców w czasie wojny getta . W projekcie "Historia mówiona" pracownicy Teatru spisują, archiwizują i udostępniają w Internecie wspomnienia świadków z tamtych czasów. Książki oraz wydawane sporadycznie czasopismo "Scriptores" są kolejnymi materiałami, które powstają z zamysłem służenia do celów dokumentacyjnych oraz dydaktycznych.

Ważną częścią wystawy Ośrodka "Brama Grodzka - Teatr NN" jest makieta dawnej żydowskiej dzielnicy, zrobiona w skali 1:250. Pracownikom Teatru udało się w ostatnich latach dokładnie zrekonstruować urbanistyczny układ zespołu staromiejskiego.

W ramach projektu "Dom" zbierane są informacje o wybranych kamienicach na Starym Mieście. Chodzi w nim o przedstawienie historii poszczególnych domów oraz losów ich mieszkańców.

W bieżącym projekcie "Zapomniana Przeszłość - Wielokulturowe Tradycje Lubelszczyzny" powstaje w Internecie prezentacja całej Lubelszczyzny. Jest to cenny materiał w pracy edukacyjnej.

Misteria Pamięci

Duże znaczenie w pracy Ośrodka odgrywają symboliczne spektakle, tzw. Misteria Pamięci, odwołujące się do historii miasta. We wrześniu 2000 roku podczas misterium "Jedna ziemia - dwie świątynie" setki młodych ludzi ze świecami w rękach utworzyły szpaler pomiędzy miejscem, gdzie w 1942 roku została zniszczona Wielka Synagoga, a placem, na którym znajdował się niegdyś Kościół Farny pod wezwaniem świętego Michała. Rabin Michael Schudrich, napełnił swoje naczynie ziemią zaczerpniętą z tego pierwszego miejsca. To samo uczynił arcybiskup Józef Życiński z ziemią pobraną spod Kościoła Farnego. Przekazywały ją sobie osoby nagrodzone za ratowanie Żydów w czasie Holocaustu medalem "Sprawiedliwy wśród Narodów Świata". Z kolei ziemię z miejsca po dawnej synagodze podawali sobie ocaleni. Każdy z ratujących i uratowanych mówił kilka słów o swojej historii. W Bramie Grodzkiej spotkały się dwa naczynia. W wymieszanej ziemi zasadzono dwa krzewy winorośli: jeden z Lublina, drugi z Izraela.


Kontakt

Ośrodek "Brama Grodzka - Teatr NN"
ul. Grodzka 21
20-112 Lublin
Telefon:(48-81) 532-58-67, fax. 534-61-10
teatrnn@tnn.lublin.pl
www.tnn.lublin.pl